Köşe Yazıları
Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa 6455 Sayılı Kanunla Getirilen Değişiklik Ve Muhtemel Sonuçları

Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa 6455 Sayılı Kanunla Getirilen Değişiklik Ve Muhtemel Sonuçları

Yazı boyutu: Decrease font Enlarge font
SALİH UMMAN HAMİDOĞULLARI
Yazıyı oyla 3.78

 Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa 6455 Sayılı Kanunla Getirilen Değişiklik Ve Muhtemel Sonuçları 

 ‘Gümrük Kanunu ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’ 6455 sayı ve11.04.2013 tarihli olarak yürürlüğe  girmiştir. Gümrük mevzuatı açısından getirdiği değişikliklerden biri de, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında yer alan kabahat fiillerinin  4458 sayılı Kanun kapsamına alınması olmuştur.

 1932 yılında  yürürlüğe giren 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun, dünyanın içinde bulunduğu buhran dönemine rasgelmekte ve ithal ikameci dış ticaret politikası uygulaması dönemi koşullarını  yansıtmaktaydı. Daha sonraki yıllarda oluşan ihtiyaçlarlar sonucu çeşitli tarihlerde değişikliğe uğramış ve kanun bütünlüğü, yürürlükten kaldırıldığı 2003 yılında büyük ölçüde bozulmuştu.

 Korumacılık ve tekelcilik anlayışının serbest rekabetçi anlayışa dönüştüğü 2000 li yıllarda, ekonomik suça ekonomik ceza prensibiyle hazırlanan 4926  19.07.2003 tarihli Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu, 1918 sayılı Kanunu yürürlükten kaldırdı.

 4926 sayulı Kanun daha çok yeni bir kanun konumunda iken, 5237 sayılı Ceza Kanununda yapılan değişiklik sonucu  getirilen  düzenleme ile,   bu Kanunun genel hükümlerinin özel ceza kanunları ve ceza içeren kanunlardaki suçlar hakkında uygulanacağı; yine  5326 sayılı Kabahatler Kanununda da, aynı şekilde bu Kanunun genel hükümlerinin diğer kanunlardaki kabahatler hakkında da uygulanacağı hükme bağlanmıştı. Bu hükümler gereğince, 4926 sayılı Kaçakçılıkla  Mücadele Kanunundaki suç ve kabahate ilişkin  düzenlemelerinin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununa uyumlu hale getirilmesini teminen, 4926 sayılı Kanunu yürürlükten kaldırılarak,   anılan  Kanunlara uyumlu olarak hazırlanan 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu 21.03.2007’de yürürlüğe girmiştir.

 Aynı fiilin hem Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda hemde Gümrük Kanununda yer alması ve farklı müeyyidelere konu olması,   öteden beri dile getirilen ve çözüm aranılan sorundu. Ceza ve Kabahat Kanunlarına uyum sonucu başlatılan uygulama ile, mükerrer ceza uygulaması daha da yaygınlaşmış ve gelinen nokta itibarıyla çözüm üretilmesinin artık bir zorunluluk  olduğu hususu kamu, yargı ve  dış ticaret  mensuplarınca    müştereken dile getirilen bir hal almıştı.  

 Bu önemli sıkıntının da çözüme ulaştırılmasını kapsayan 6455 sayılı Kanunun     genel gerekçesinde; 5607 sayılı Kanunda yer alan kabahat fiillerinin birçoğunun yada  benzerlerinin aynı zamanda 4458 sayılı Gümrük kanununda kabahat olarak düzenlendiği ve aynı fiillere ayrı cezalar öngörüldüğü, 5607 sayılı Kanunda kabahat için kasıt unsuru aranırken, 4458 sayılı Kanunda taksirin yeterli görüldüğüne yer  verilerek, bunun  sonucu;  gümrük idareleri bir yandan fiilin Gümrük Kanununda yer alması nedeniyle idari para cezası düzenlerken diğer yandan, fiilin kasıtla işlenip işlenmediği hususunun  mahkemelerin takdirinde olduğundan hareketle bu açıdan araştırma yapmaksızın Kaçakçılıkla Mücadele ve Ceza Kanunları hükümleri uyarınca keyfiyeti Cumhuriyet Savcılıklarına intikal ettirdikleri belirtilmektedir.

Aynı fiil için  birden fazla kanunda hüküm bulunması sonucu aynı fiil için iki ayrı ceza öngörülmesi, iki ayrı dava açılmasına ve  gümrük idaresi  ve yargının yükünü de arttırdığı   açıkça dile getirilmektedir.

Yine sorunun çözümü kapsamında, mükerrerliğin giderilmesini  teminen, ‘kabahat fiillerinin’ tümüyle Gümrük Kanununa aktarılması sağlanmıştır. Bu çok önemli ve yıllarca beklenilen bir gelişmeydi.

Ateşli silahlar ve uyuşturucu maddelere ilişkin yasal düzenlemelerden sonra Kaçakçılık Mücadele Kanununun büyük ölçüde gümrük kaçağında uygulanır hale gelmesinden sonra;  petrol ürünleri, alkollü içki ve sigara kaçakçılığındaki artış seyri ve   ülke ekonomisine verdiği zarar sonucu, bu ürünlerin kaçakçılığıyla  mücadele amacıyla  kimi  kanunlardaki  hükümlerin  konsolide  edilmesi ihtiyacı   çerçevesinde,   5015 sayılı kanundaki kaçak petrol ürünlerine ilişkin ceza hükümleri ile 4733 sayılı Kanundaki kaçak tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler ile ilgili ceza hükümlerinin 5607 sayılı kanun kapsamına alınması da, gerek yargıda uygulama birliği ve gerekse müdahil idarenin belirlenmesi açısından  isabetli olmuştur.

GÜMRÜK KANUNUNA AKTARILAN KABAHATLER 

Yukarıda belirtilen olumlu gelişmenin, kabahat fiillerinin Gümrük Kanunu’na aktarılmasında  sağlanamadığı müşahade edilmektedir. Zira, aktarılan bu fiillerin kapsamı genişletilmiş ve müeyyideler arttırılmıştır.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümlerine göre, tespit edilen kabahat fiili için müeyyide(para cezası) uygulanabilmesi,  bu fiilin kasden işlenmesi yani bilerek ve isteyerek işlenmesi koşuluna bağlı kılınmış idi. Oysa, Gümrük Kanunu hükümleri uyarınca para cezası verilmesinde ‘kasıt unsuru’ aranılmamaktadır.

Kabahat deyiminden, kanunun, karşılığında idari yaptırım uygulamasını öngördüğü haksızlık anlaşılır. Yeni Türk Ceza Kanunu kabahatleri suç olmaktan çıkarmıştır. Yine, suç ile idari ihlal(kabahat) arasındaki nitelik farkı açıklanırken cezanın asıl amacının cezalandırmak, idari yaptırımın ise önlemek olduğu genel kabul gören görüştür.

Kabahatlerin belirtilen hukuki konumu ve getirilen düzenleme ile kasıt unsuru aranılmadan idari yaptırımın uygulanabilir hale getirilmiş olduğu dikkate alındığında kabahat fiili şumulünün genişletilmesi ve müeyyidelerin sağlanan menfaatlere nazaran orantılı ve ödenebilir  hale  indirilmesi beklenirken arttırılmış olması isabetli olmamamıştır. Çünkü bu haliyle  uygulanabilirliği ve uygulama birliğinin sağlanması açısından ciddi sıkıntılar oluşacağı mütalaa edilmektedir.

Gümrük Müşaviri sayın Melih MOLO’nun  İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği web sayfasında yeralan 03.05.2013 tarihli ‘Gümrük Müşavirliği Artık Daha Tehlikeli’ başlıklı  kabahat fiillerinin Gümrük Kanunu kapsamına alındığı şekliyle ortaya çıkabilecek sorunları değerlendirdiği köşe yazısında haklı olarak; yapılan değişiklik sonucu Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’ndaki haline nazaran ağırlaştırılan idari para cezalarının veriliş ve itiraz süreçleriyle, eski uygulamaya göre, yükümlü ve gümrük müşavirinin ağır bir tabloyla karşı karşıya kalacağına,  nedenleriyle birlikte ayrıntılı olarak yer vermektedir.

Anılan yazıda tespit edilen sıkıntıların giderilmesini sağlayacak temel çözüm, öngörülen müeyyidelerin, kabahat fiilinin sağladığı ekonomik menfaati giderecek/önleyecek şekilde belirlenmesidir. Yoksa, ekonomik faaliyetin sürdüremez hale getirilmesi olmamalıdır.

Kabahatte/idari ihlal için uygulanacak  müeyyidede ana saikin önlemek oldugunu,  suçta olduğu gibi  cezalandırma olmadığını unutmamak gerekir.  Müeyyidedeki ölçünün caydırıcılığı sağlaması yeterli olmalıdır.

Yine,  kabahat fiillerinin  Gümrük Kanunu’na alınmasından beklenen müspet sonucun sağlanabilmesı,  her idarenin ben Kanunu böyle anlıyorum  diyerek farklı işlem yapmaması ve uygulama birliğinin teminine de bağlı  bulunmaktadır.

Getirilen  düzenlemedeki fiil-müeyyide dengesinin yükümlü/müşavir aleyhine arttırılmasının  nedeni bilinmemekle beraber, yaşanacak sıkıntılar ve kasıt unsuru aranılan dönemdeki ihtilafların büyük ölçüde idare aleyhine sonuçlandığı dikkate alınarak, bu durumun yapılacak ilk kanun değişikliği çalışmasında yeniden ele alınmasının uygun ve gerekli olduğu değerlendirilmektedir.

Salih Umman HAMİDOĞULLARI

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri